چهارشنبه 27 مهر1390

تاجمیرخان بختیاری _ پاسخ به سوال همتبار گرامي با نام مستعار لر ممسني در خصوص خليل خان و ابدال خان بخ

تاجمیرخان بختیاری فرزند بابک شاه بهرامسری آسترکی  نخستین ایلخان بختیاری از ایل بزرگ هفت لنگ  باب دورکی  آسترکی بود که  در زمان شاه اسماعیل و شاه تهماسب صفوی به مدت 50سال( 974-924ه ق) حاکم تمام سرزمین بختیاری بود و پس از وی فرزندش میرجهانگیرخان بهرامسری آسترکی حاکم تامه بختیاری گردید و مرکز حکومت آنها در شهر تاریخی بنه وار خلیل خان فرزند میرجهانگیرخان آسترکی بوده است.

 

 همتبار گرامي : خليل خان آستركي پس از مرگ پدرش ميرجهانگيرخان بهرامسري آستركي در سال 1037 ه ق با حكم شاه عباس كبير ( اول ) به حكومت بختياري منصوب شد . با توجه به تاريخ مي دانيم كه شاه عباس در سال 1038 وفات نمود. اما خليل خان آستركي از سال 1037 ه ق تا 1074 ه ق به مدت 37 سال حاكم سر زمين بختياري بود يعني يك سال در زمان شاه عباس اول ، 14 سال در سلطنت شاه صفي ، و 22 سال در سلطنت شاه عباس دوم حكمران بختياري بود ه است . آنچه مهم است اينكه پس از مرگ خليل خان ، حكومت بختياري به يكي ديگر از بزرگان آستركي بنام ابراهيم خان حاجي لر آستركي از عموزادگان خليل خان رسيد و اين ابراهيم خان مدت كوتاهي حكومت نمود و پس از وي پسرش بنام شاه منصورخان آستركي از اواخر سلطنت شاه عباس دوم تا پايان سلطنت شاه سليمان پسر شاه عباس دوم ، حكمران بختياري بوده است . پس از مرگ شاه منصورخان آستركي  پسرش قاسم خان آستركي در زمان شاه سلطان حسين صفوي به حكومت بختياري منصوب شد و فرزند ايشان بنام احمدخان آستركي به فرماندهي سواره نظام بختياري در سپاه كشوري برگزيده مي شود وي پس از عزل شاه سلطان حسين توسط محمود افغان به سپاه نادر مي پيوندد وپس از رانده شدن افغانها و عزل شاه طهماسب دوم در سال 1145 توسط نادرشاه ، احمدخان آستركي به حكومت بختياري تعيين مي شود وپس از حضور در  منطقه بختياري بدست عده اي كه احتمالا آستركي بوده اند كشته مي شود و نادر افشار براي دستگيري قاتلين احمدخان آستركي به بنه وار محل حكومت بختياري و محل سكونت طايفه آستركي مي آيد و با علي صالح خان آستركي پسر يوسف خان و نوه خليل خان آستركي كه از او به عنوان ريش سفيد بختياري ياد شده كه تقريبا شخصي سالخورده بوده ، ملاقات مي نمايد. پس از دستگيري قاتلين حمدخان ، نادر ، علي صالح خان را به حكومت بختياري منصوب مي نمايد . لذا بايد عرض نمايم كه پس از مرگ خليل خان حكومت از خانواده او به خانواده ديگري كه عموزادگان وي بودند منتقل گرديد . و سرانجام در زمان نادر دوباره حكومت به خانواده خليلخان باز گرديد . يعني  علي صالح خان نوه ايشان . جمعا از زمان مرگ خليل خان آستركي به سال 1074 ه ق تا پايان حكومت نادرشاه افشار در سال 1160 ه ق ، 86 سال مي شود (86= 1074-1160)كه پس از خليل خان سه نفر ديگر از خانواده ديگر آستركي حكومت داشته اند . اما يوسف خان پسر خليل خان بوده كه بنا به گفته نويسنده تذكره شوشتر هنگام عبور از كارون در شوشتر غرق شده است و اصلا حكومت نكرده است.  لذا ميانگين سن 86 سال اگر حتا 20 سال ديگر هم به آن بيافزاييم ، ميانگين 50سال براي آن دوره كه برخي نزديك به صد سال نيز عمر مي كردند . دور از انتظار نيست . در اين زمينه مرحوم سردار اسعد مي نويسد علي صالح خان از دودمان ميرجهانگيرخان  ، تا اوايل سلطنت كريم خان زنده بود .

 احتمال اين كه دو ابدال خان وجود داشته نيز  زياد است اما بر اساس منابع  تاريخي ، ابدال خان حاكم بختياري فرزند علي صالح خان و نوه خليلخان آستركي بوده است .

اما در خصوص وجه تسميه جاوند بايد بگويم كه آنچه به نظر من مي آيد به قرار زير است. جاوند از دو بخش « جا » و پسوند « وند » تركيب يافته است . « جا » اسم مكان است وبه معني محل ، مقام ، مكان   و هر گوشه يا نقطه اي كه كسي يا چيزي در آن قرار گيرد . « وند » نيز چند معنا دارد يكي اينكه در بختياري به معني فرزند استفاده مي شود . مثلا مي گويند محمدرضاوند يعني فرزندان محمدرضا ، و ديگري به معني صاحب است كه در واژه جاوند به معني صاحب بكار مي رود و جاوند روي هم يعني صاحب مكان و مقام .

لازم به ذكر است كه« جاوند »نام سه تيره از طوايف مختلف بختياري نيز هست . 1 - جاوند نام يكي از طوايف زلكي چهارلنگ 2- جاوند نام يكي از تيره هاي طايفه راكي هفت لنگ 3- جاوند نام يكي از تيره هاي سرلك طايفه آستركي هفت لنگ مي باشد. البته اضافه نمايم كه تشابه نامي در بين رده هاي تيره هاي بختياري وجود دارد و هرگز نبايد آنها را يكي دانست. 

 علي بهرامي آستركي مدير گروه فرهنگي (آستروكاتيان بنه وار هفت و چهار مسجدسليمان)

نوشته شده توسط علی بهرامی آسترکی بختیاری(بهرامسری) در 0:30 |  لینک ثابت   •